Materiał ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Niniejsza strona nie może być wykorzystana jako dowód w sądzie.
Krótka odpowiedź: czasem tak. Najpierw trzeba ustalić, czy wpłata była zadatkiem, zaliczką, opłatą rezerwacyjną czy depozytem zabezpieczającym udział w aukcji. Te nazwy nie są zamienne, a skutki rezygnacji kupującego i niewykonania umowy przez sprzedawcę są różne.
Zadatek według art. 394 Kodeksu cywilnego
Jeżeli umowa ani zwyczaj nie stanowią inaczej, zadatek wręczony przy zawarciu umowy ma skutek opisany w art. 394. Gdy jedna strona nie wykonuje umowy, druga może odstąpić bez wyznaczania dodatkowego terminu, zachować otrzymany zadatek albo — jeśli sama go dała — żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Po wykonaniu umowy zadatek zalicza się na należne świadczenie, a gdy nie jest to możliwe, zwraca. Zwrot następuje również po rozwiązaniu umowy oraz wtedy, gdy niewykonanie wynika z okoliczności, za które nie odpowiada żadna strona albo odpowiadają obie. Strony mogą w umowie zmienić ustawowe skutki, dlatego trzeba czytać cały dokument, nie tylko nagłówek przelewu.
Zadatek a zaliczka
Zaliczka jest częścią ceny zapłaconą z góry. Nie uruchamia automatycznie mechanizmu zachowania albo podwójnego zwrotu z art. 394. Jej rozliczenie po upadku umowy zależy od podstawy zakończenia umowy, wykonanych świadczeń i uzasadnionych roszczeń stron. Jeżeli salon używa jednocześnie słów „zaliczka”, „zadatek” i „opłata rezerwacyjna”, poproś o jednoznaczne poprawienie dokumentu przed wpłatą.
Sytuacja | Co sprawdzić | Możliwy skutek |
|---|---|---|
Kupujący rezygnuje z auta w salonie | Rodzaj wpłaty i podstawa odstąpienia | Przy niewykonaniu przez kupującego zadatek może przepaść. |
Dealer nie wydaje uzgodnionego auta | VIN, termin, wersję i odpowiedzialność dealera | Po skutecznym odstąpieniu można żądać podwójnego zadatku. |
Bank odmawia finansowania | Czy umowę uzależniono od decyzji kredytowej | Brak kredytu nie jest sam w sobie uniwersalnym prawem do zwrotu. |
Strony wspólnie rozwiązują umowę | Treść pisemnego porozumienia | Zadatek powinien zostać zwrócony; podwójna kwota nie jest należna. |
14 dni dotyczy sprzedaży na odległość, nie każdej wizyty w salonie
Konsument, który zawarł umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może co do zasady odstąpić od niej bez podania przyczyny. Dla typowej sprzedaży internetowej termin wynosi 14 dni i przy sprzedaży rzeczy biegnie od jej otrzymania. UOKiK wyraźnie wskazuje, że takie uprawnienie nie przysługuje przy zwykłym zakupie w sklepie stacjonarnym — tam dobrowolny zwrot zależy od decyzji sprzedawcy.
Prawo odstąpienia ma wyjątki. Istotny przy zamówieniu samochodu jest wyjątek dotyczący rzeczy nieprefabrykowanej, wyprodukowanej według specyfikacji konsumenta lub służącej jego zindywidualizowanym potrzebom. Sam wybór koloru z seryjnego cennika nie zawsze przesądza sprawę; trzeba ocenić, czy auto rzeczywiście zostało wykonane lub dostosowane indywidualnie.
Zakup od osoby prywatnej
Przepisy konsumenckie dotyczą relacji konsument–przedsiębiorca. Gdy samochód sprzedaje osoba prywatna poza działalnością gospodarczą, nie ma konsumenckiego prawa do 14-dniowego odstąpienia. Nadal obowiązuje umowa oraz Kodeks cywilny, w tym art. 394, jeżeli strony rzeczywiście zastrzegły zadatek. Warto zweryfikować, czy sprzedający nie prowadzi w praktyce zawodowej sprzedaży pojazdów mimo przedstawiania się jako osoba prywatna.
Aukcja w USA, pośrednik i depozyt
Przy imporcie trzeba rozdzielić umowę z polskim pośrednikiem od regulaminu zagranicznej aukcji. Zapytaj, kto jest członkiem platformy, w czyim imieniu składana jest oferta i komu formalnie sprzedaje się pojazd. Osobno rozpisz: depozyt na limit licytacji, cenę pojazdu, opłaty aukcyjne, prowizję pośrednika, transport, magazynowanie i ubezpieczenie.
Copart podaje, że dla konta Basic przy licytowaniu ponad publikowany limit depozyt zwykle wynosi 10% żądanej Buying Power. Nie jest on zaliczany na cenę pojazdu i można żądać zwrotu, gdy nie zabezpiecza otwartych ofert ani nieopłaconych należności. Po wygraniu aukcji brak zapłaty może oznaczać ponowne wystawienie auta, opłaty i potrącenie z depozytu. Nie jest to ustawowa zasada dla wszystkich aukcji.
Transport nie rozstrzyga własności
Przewoźnik może mieć pojazd w pieczy bez bycia jego właścicielem. Ustal to na podstawie faktury lub bill of sale, dokumentu title, warunków aukcji, konosamentu i umowy z pośrednikiem. Polisa powinna wskazywać ubezpieczonego, uprawnionego do odszkodowania, zakres ryzyk i udział własny. W razie szkody odbiorca odszkodowania wynika z dokumentów, a nie wyłącznie z tego, czyj kontener przewozi samochód.
Co wpisać do zamówienia
VIN lub numer zamówienia, dokładną wersję, cenę i termin wydania.
Rodzaj wpłaty oraz zasady jej zaliczenia, zwrotu i zatrzymania.
Warunek finansowania, niezależnego badania i zgodności historii auta.
Udokumentowane koszty, które sprzedawca może potrącić.
Przy imporcie: konto aukcyjne, limit oferty, wszystkie opłaty, przeniesienie ryzyka i ubezpieczenie.
Jak dochodzić zwrotu
Złóż sprzedawcy lub pośrednikowi pisemne oświadczenie. Dołącz umowę, potwierdzenie wpłaty, ogłoszenie, korespondencję i dokumenty auta. Wskaż, czy żądasz zwrotu zaliczki, podwójnego zadatku czy rozliczenia po odstąpieniu od umowy na odległość. W sporze konsumenckim można skorzystać z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo systemu porad wskazanego przez UOKiK. Spór z osobą prywatną lub podmiotem zagranicznym wymaga oceny właściwego prawa i sądu.
Najczęstsze pytania
Czy dealer może nazwać każdą wpłatę „bezzwrotną”?
Sama etykieta nie kończy analizy. Liczą się treść umowy, rodzaj wpłaty, przyczyna zakończenia kontraktu i przepisy chroniące konsumenta.
Czy po odmowie kredytu zadatek wraca?
Tylko gdy wynika to z warunku finansowania, porozumienia stron albo innej podstawy prawnej. Warto wpisać taki warunek przed zapłatą.
Czy przy zakupie auta przez internet zawsze mam 14 dni?
Nie zawsze. Umowa musi być rzeczywiście zawarta na odległość, a wyjątek może dotyczyć samochodu wykonanego według indywidualnej specyfikacji.
Czy depozyt aukcyjny jest częścią ceny auta?
Nie musi być. Na Copart zabezpiecza limit licytacji i nie jest automatycznie zaliczany na cenę wylicytowanego pojazdu.
Kto otrzyma odszkodowanie za uszkodzenie w transporcie?
Osoba wskazana przez polisę i dokumenty przewozowe, zależnie od momentu przejścia ryzyka i warunków umowy.
Najważniejsze: w Polsce zadatek z art. 394 może przepaść albo podlegać zwrotowi w podwójnej wysokości. Zaliczka, zwrot konsumencki i depozyt aukcyjny wymagają osobnej oceny.
